ବଡବଡିଆ ହୋ ଅନ୍ଧାରରେ ଆସି, ଆଲୁୟରେ ଯାଅ। ଦୀପାବଳିରେ ଏ କେହି ପଦକଥା ଆମ ସଂସ୍କୃତି, ସଂସ୍କାର ଓ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରତୀକ।ପିତୃଲୋକ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁଲୋକର ସମ୍ମାନ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ବାର୍ତ୍ତା ଦିଏ ପୟାଶ୍ରାଦ୍ଧ । ଦୀପାବଳୀ ଦିନ ଘରେ ପୟାଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିଆଯାଏ। ପୟାଶ୍ରାଦ୍ଧ ପରେ ଖାଡିଜାଳି ପରିବାରର ପୁରୁଷ ଲୋକମାନେ ବଡବଡିଆ ହୋ ଅନ୍ଧାରରେ ଆସି, ଆଲୁଅରେ ଯାଅ। ଗଙ୍ଗା ଯାଅ, ଗୟା ଯାଅ, କାଶୀ ଯାଅ, ମହା ପ୍ରସାଦ ପାଇ ପୁରୀରେ ବାଇଶି ପାହାଚେ ଗଡୁଥାଅ କହି ହସ ହସ ମୁଁହରେ ବିଦାୟ ଦିଅନ୍ତି ପିତୃଲୋକଙ୍କୁ। କାରଣ ଦୀପାବଳୀ ହେଉଛି ଜୀବନ-ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟରେ ଅତୁଟ ଓ ଅନନ୍ୟ ଚେତନାର ଉଦାହରଣ । ପିତୃଲୋକ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁଲୋକର ସମ୍ମାନ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ବାର୍ତ୍ତା ଦିଏ। ପିତୃପକ୍ଷରେ ଧରାପୃଷ୍ଠକୁ ଆସିଥିବା ଆମର ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ବିଦାୟ ବେଳାରେ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳିର ମହାନ୍ ପରମ୍ପରା ହେଉଛି ପୟାଶ୍ରାଦ୍ଧ।
ଫେରିଯାଉଥିବା ପିତୃଦେବଙ୍କ ପଥକୁ ଆଲୋକିତ କରିବା, ପୁଣି ଆଗାମୀ ବର୍ଷ ଆସିବା ପାଇଁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦେବା, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା, ଆମ ପାଇଁ ଅମୃତ ଦୃଷ୍ଟି ମାଗିବା, ଯାହା ଦର୍ଶାଏ, ଏ ଦୁନିଆ ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିଲେ ବି ଆମ ଆପଣାର ଆମ ହୃଦୟରୁ କେବେ ଅଲଗା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ସମ୍ପର୍କର ବଡ ବନ୍ଧନର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଉଥାଏ ପୟାଶ୍ରାଦ୍ଧ । ପୟାଶ୍ରାଦ୍ଧ ପିଣ୍ଡ ଯେତେବେଳେ ପଡେ ସେତେବେଳେ ଜଣେ ଜଣେ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ ନାମରେ ପିଣ୍ଡ ପଡେ। ପିଣ୍ଡ ଦେଉଥିବା ପୁଅମାନେ ନାମ କହିବା ବେଳେ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇଥାନ୍ତି।
ଦୀପାବଳିର ଏହି ବିରଳ ପରମ୍ପରା ଓ ବଡ ଵଡୁଆ ଡାକ ସଂପର୍କର ସତ କାହାଣୀକୁ ବଖାଣିଥାଏ।